Kiệt sức nghề nghiệp và cách hóa giải (phần 3)

Ts Nguyễn Thị Hồng Loan

0
7

1. Những yếu tố liên quan đến chứng kiệt sức nghề nghiệp

Trong phần này chúng ta sẽ đề cập đến những nơi nào chứng kiệt sức nghề nghiệp xuất hiện và sau đó là chủ thể của chứng kiệt sức này là ai. Câu hỏi thứ nhất được trả lời trong phần yếu tố hoàn cảnh và câu hỏi sau được bàn đến trong phần yếu tố cá nhân.

Yếu tố hoàn cảnh

Chứng kiệt sức nghề nghiệp là một kinh nghiệm cá nhân nhưng có mối liên hệ chặt chẽ với yếu tố hoàn cảnh, cụ thể là bối cảnh công việc của chủ thể. Những yếu tố đó là những đặc tính của nghề nghiệp và công việc.

Những đặc tính của công việc

Những đòi hỏi về số lượng hay thời lượng của công việc sẽ dẫn đến tình trạng quá tải của chủ thể là yếu tố liên quan đến chứng kiệt sức nghề nghiệp. Công việc quá tải cộng với áp lực về thời gian của công việc đòi hỏi là sự cộng hưởng có tác động đối với chứng kiệt sức nghề nghiệp. Những đòi hỏi và hiệu quả của công việc chủ yếu tập trung vào sự mâu thuẫn và sự nhập nhằng về vai trò của chủ thể. Sự mâu thuẫn trong vai trò của chủ thể xuất hiện khi những đòi hỏi mâu thuẫn cùng tồn tại trong lúc thực hiện một việc gì đó; sự nhập nhằng trong vai trò của chủ thể xuất hiện khi có sự thiếu hụt về những thông tin cần thiết để tác nghiệp tốt. Ngoài ra sự thiếu hụt về nguồn nhân lực và tài lực cũng là yếu tố ảnh hưởng đến chứng kiệt sức nghề nghiệp.

Những đặc tính của nghề nghiệp

Những đối tượng rơi vào tình trạng kiệt sức nghề nghiệp trước tiên và chủ yếu là những người làm trong dịch vụ trực tiếp với con người và những nhà giáo dục. Điều cần quan tâm trước tiên là những thay đổi cảm xúc khi một người tác nghiệp trong vai trò của một người chăm sóc hay một người dạy dỗ.

Những đặc tính của tổ chức

Trong hoàn cảnh của những ai làm việc trực tiếp với con người thì bối cảnh của họ có nhiều yếu tố liên quan như thứ bậc trong tổ chức, những luật lệ, nguồn lực, văn hóa và không gian cần thiết. Những yếu tố này ảnh hưởng rất nhiều đến sự thay đổi tình cảm của con người trong môi trường đó.

Yếu tố cá nhân

Những thông tin cá nhân như tuổi tác, giới tính, vùng miền và một vài đặc điểm nhân cách liên quan đến chứng kiệt sức nghề nghiệp như: sức chịu đựng kém, khuynh hướng hướng ngoại, phương cách hóa giải căng thẳng thụ động, tự ti. Các nghiên cứu cũng khẳng định rằng những yếu tố thuộc mẫu nhân cách loại A thường mang liên quan đến chứng kiệt sức nghề nghiệp.

  • Cách phòng ngừa và hóa giải chứng kiệt sức nghề nghiệp
    • Cách phòng ngừa
      • Chúng ta có thể phòng ngừa chứng kiệt sức nghề nghiệp khi hiểu biết những triệu chứng của chúng. Sau đây là một và phương thức giúp ngăn chặn chứng kiệt sức nghề nghiệp trong giai đoạn đầu khi những của biểu hiện của chứng kiệt sức này mới xuất hiện.
      • Bắt đầu một ngày sống bằng trình tự thoải mái. Thay vì chạy ra khỏi giường và đi làm ngay sau khi thức dậy, chúng ta nên hít thở sâu vài cái trước khi bước xuống giường, dành khoảng 15 phút để nhìn lại lịch sống một ngày với những chương trình và hoạch định, chọn lọc và đọc một ý tưởng gợi hứng cho bạn.
      • Hình thành thói quen ăn uống, làm việc và ngủ nghỉ lành mạnh. Nên ăn đúng cách, đúng lúc, đủ chất, làm việc và ngủ nghỉ điều độ để có sức thực hiện những kế hoạch dài hơi trong cuộc sống.
      • Tạo những khoảng thời gian tách biệt khỏi thế giới kỹ thuật. Dành thời gian thích hợp trong ngày để tận hưởng những khoảng thời gian hoàn toàn tách biệt khỏi thế giới của kỹ thuật như vi tính, internet, điện thoại.
      • Tạo những khung giới hạn. Không cố gắng quá sức. Học cách nói “không” với những đòi hỏi vượt khả năng và giới hạn của mình.
      • Nuôi dưỡng khả năng sáng tạo. Sự sáng tạo là liều thuốc hữu hiệu để giải trừ chứng kiệt sức nghề nghiệp. Cố gắng làm những gì mới mẻ, bắt đầu một kế hoạch vui thú, tiếp tục một sở thích thú vị. Chọn những hoạt động tách biệt khỏi công việc của nghề nghiệp.
      • Học cách điều khiển, kiềm chế stress. Khi một người đang từng bước bị chứng kiệt sức nghề nghiệp khống chế, họ sẽ cảm thấy không tự lực. Nhưng thật ra họ có khả năng làm chủ và kiềm chế stress rất lớn. Khi biết cách điều khiển được sự căng thẳng sẽ giúp họ lấy lại được sự quân bình.
    • Cách hóa giải
  • Áp dụng mô thức trị liệu hiện sinh với 3 bước được khái quát bằng 3X: Xem-Xét-Làm.
  • Bước 1: Xem: bản thân mình là ai? Mình có gì? Giá trị tự thân? Hiện trạng về bản thân và môi trường?
  • Bước 2: Xét: Xét mình trong các mối tương quan hiện sinh.
  • Bước 3: Làm- lên chương trình để thực hiện những việc cụ thể sau đây:
  • Tái khám phá và thể hiện khả năng của bản thân.
  •  Tái khám phá nội lực và các giá trị.
  •  Giảm căng thẳng và cởi bỏ mặc cảm.
  •  Thực hiện những điều tích cực.

Kết luận

Trong thời đại công nghiệp và kỹ thuật, xã hội phát triển và không ngừng thay đổi, kéo theo những đòi hỏi liên quan mà mỗi con người phải không ngừng phấn đấu để đáp ứng trong mọi lãnh vực của cuộc sống. Do đó, hiện nay, chứng kiệt sức nghề nghiệp trở nên phổ biến đối với con người ngày nay, nhất là những người làm trong các dịch vụ có liên quan trực tiếp đến con người. Trên đây là một vài tư tưởng và những đề nghị thực hành cụ thể để giúp cho những người làm phận vụ của mình trong các trung tâm của những người khuyết tật phòng ngừa và hóa giải chứng kiệt sức nghề nghiệp, để chúng ta sống một cuộc sống lành mạnh và hạnh phúc hơn trong công việc đặc trưng của mình.